O projekcie

Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” w partnerstwie z Instytutem Medycyny Pracy w Łodzi realizuje innowacyjny projekt badawczy pt.: „Wpływ poprawy psychospołecznych warunków pracy na ograniczenie kosztów ekonomicznych w firmach przechodzących procesy modernizacyjne i adaptacyjne - projekt badawczy” współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Efektem tego projektu będzie powszechnie dostępne narzędzie umożliwiające pracownikom i pracodawcom samodzielne przeprowadzenie badania dot. występowania zagrożeń psychospołecznych w firmie (narażenie na stresory zawodowe, mobbing, molestowanie seksualne). Narzędzie to umożliwi diagnozowanie i monitorowanie ryzyka psychospołecznego w powiązaniu z szacowaniem kosztów ryzyka i ze wskaźnikami istotnymi z punktu widzenia pracodawcy takimi jak absencja, zaangażowanie czy intencja zmiany pracy.

W przypadku starań powrotu firm na ścieżkę wzrostu właściwe zarządzanie czynnikami ryzyka psychospołecznego staje się sprawą kluczową.

Dlaczego NSZZ „Solidarność” realizuje ten projekt

Lider projektu Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” jest statutowo zobowiązany do ochrony interesów zdrowotnych pracowników i posiada struktury umożliwiające szerokie docieranie do pracowników, włączanie ich w działania projektu i jego upowszechnianie. Partnerem projektu jest Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, Instytut posiadający kompetencje i zasoby ludzkie gwarantujące realizację merytorycznej części projektu.

Sytuacja w Europie- wg badań ESENER (EU-OSHA 3.06.10):
  • dla 79% managerów UE stres w pracy jest ważnym czynnikiem wydajności;
  • tylko 26% firm UE ma procedury do eliminowania stresu w pracy;
  • tylko 26% firm UE ma procedury do eliminowania stresu;
  • ok.60% traconych dni roboczych ma związek ze stresem;
  • 20 mld euro to koszty ekonomiczne stresu pracowniczego w 2002 w UE-15;
  • ponad 40% pracujących w nadgodzinach w UE-27 nie osiąga zadowalającej równowagi życia zawodowego i prywatnego;
  • duże obciążenie pracą i sztywne godziny pracy utrudniają względną równowagę życia zawodowego i prywatnego, co dotyczy głównie kobiet pracujących w pracy i w domu.
Sytuacja w Polsce

Według badań Extender DISC 2009 polscy pracownicy należą do najbardziej zestresowanych na świecie, a wg Raportu ZUS "Absencja chorobowa w 2008 r." zaburzenia psychiki i zachowania to po neurologicznych i nowotworach 3 przyczyna absencji chorobowej liczona ilością dni zwolnienia lekarskiego. Ostanie badania Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi wykazały że pracownicy bardziej zestresowani średnio o 3dni dłużej są na zwolnieniach lekarskich, a badania „Satysfakcja z pracy” wskazały stabilność zatrudnienia za główny czynnik odpowiedzialny za stres w pracy. Obecne w Polsce badania psychospołecznych zagrożeń dotyczą jedynie wybranych grup zawodowych - badania w innych branżach są nieliczne, rozproszone i głównie sprzed transformacji ustrojowej.

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu: wg ogólnoświatowego sondażu Regus Business Tracker (04.’10):
  • w 58% firmach znacznie wzrósł poziom stresu, co wpływa na pogorszenie ich wyników handlowych i finansowych;
  • chroniczny stres zawodowy wiąże się ze spadkiem: produktywności,  poziomu zarządzania, motywacji do pracy, wzrostem konfliktów wśród pracowników i lobbingu, a poziom stresu potęgowany przez kryzys łączony ze zwolnieniami wzrasta. W przypadku starań powrotu firm na ścieżkę wzrostu właściwe zarządzanie czynnikami ryzyka psychospołecznego staje się sprawą kluczową. W Polsce brak jest kompleksowych działań i procedur prowadzących do minimalizacji stresu pracowników przez pracodawców. Istniejące programy promocji zdrowia skupiają się na pogłębieniu wiedzy pracowników na temat ryzyka psychospołecznego w pracy i ich umiejętności radzenia sobie ze stresem zawodowym. Jedną z kluczowych przeszkód jest brak na rynku polskim kompleksowych, ogólnodostępnych i zweryfikowanych naukowo narzędzi do zarządzania ryzykiem psychospołecznym w firmach i włączania pracowników w ten proces.
Uzasadnienie – potrzeby partnerów społecznych

Potrzebę kompleksowych badań opartych na wspólnej metodologii zgłosili już w 2007 partnerzy społeczni i naukowcy w trakcie międzynarodowego projektu NSZZ”S” i Komisji Europejskiej, co zawarto w publikacji projektowej „Przeciwdziałanie stresowi związanemu z pracą a korzyści gospodarcze i socjalne dla firm i pracowników”. Polscy partnerzy społeczni afiliowani w strukturach europejskich zobowiązali się do wdrażania w Polsce Europejskiego Porozumienia dot. stresu i przemocy w pracy poprzez wspólną Deklarację z dnia 14.11.2008 r. Wdrażanie Deklaracji jest obecnie wstrzymane z powodu braku wyczerpujących badań diagnozujących.

Cel wprowadzenia innowacji

Wypracowanie i upowszechnienie nowych narzędzi wspomagających firmy przechodzące procesy adaptacyjne i modernizacyjne w planowaniu strategii BHP z uwzględnieniem zarządzania ryzykiem psychospołecznym i szacowaniem jego kosztów ekonomicznych na podstawie badań reprezentatywnej próby 3750 pracownic i 3750 pracowników firm przechodzących procesy adaptacyjne i modernizacyjne (duże, MŚP) z uwzględnieniem potrzeb 15 głównych branż z całego kraju.

Cele szczegółowe
  • Wypracowanie nowej metodologii do badania ryzyka psychospołecznego.
  • Uzyskanie kompleksowych informacji o zagrożeniach psychospołecznych w firmach wraz z ich wpływem na zdrowie pracujących i jakość firmy, z uwzględnieniem specyfiki 15 głównych sektorów gospodarki.
  • Zdiagnozowanie stanu bezpieczeństwa psychospołecznego w z 15 głównych sektorów, uwzględniające społecznozawodowe uwarunkowania (w tym płeć, wykształcenie, stanowisko, miejsce zamieszkania, sytuację rodzinną).
  • Stworzenie Centralnego Rejestru Zagrożeń Psychospołecznych (CRZP) do gromadzenia danych o ryzyku psychospołecznym w Polsce i monitorowania dynamiki zmian tego ryzyka w różnych branżach i stanowiskach pracy.
Opis innowacji

Innowacja polega na opracowaniu pierwszych w Polsce kompleksowych badań pracujących pod kątem zagrożeń psychospołecznych, ich ekonomicznych skutków dla firm i sposobów monitoringu oraz zebraniu danych na temat traconych dni roboczych i kosztów ekonomicznych związanych ze stresem (problem ten nie był w wystarczająco uwzględniany w polityce państwa na co wskazują wyniki badań Extender DISC).

Grupa docelowa

3750 pracownic i 3750 pracowników z różnych firm z głównych15 sektorów: górnictwo, energetyka, metalowy, spożywczy, turystyczny, nauka i oświata, budownictwo, chemiczny, łączność, transport, pożarnictwo i komunikacja miejska, kultura i środki przekazu, handel, banki, ochrona zdrowia. Przyszłościowo – pracownicy i pracodawcy, którzy zamierzają ocenić zagrożenie psychospołeczne w swojej firmie. Wybór grupy docelowej i branż miał na celu pozyskanie jak najbardziej wiarygodnych i kompleksowych informacji porównawczych przy uwzględnieniu wykorzystania struktury i organizacyjnych możliwości NSZZ „S”.

Innowacja a obecna praktyka

Badania firmy Extended DISC Polska wskazują niepokojące fakty:

  • Zawrotne tempo pracy, rywalizacja z współpracownikami, praca za dwóch, ciągła obawa o zwolnienia to główne przyczyny stresu odczuwanego w pracy.
  • Stan wypalenia zawodowego - obniżenie motywacji i satysfakcji podwładnych wpływa na zmniejszenie wydajności i produktywności całej firmy. Do tego dochodzi absencja w pracy spowodowana chorobami wywołanymi przez stres, a także pogorszenie atmosfery w firmie
  • Coraz więcej ludzi bagatelizuje znaczenie chronicznego napięcia w pracy. Zamiast rozwiązywać problemy i konflikty w pracy, udają, że ich nie ma.

Pracownikom nowy produkt umożliwi samodzielne przeprowadzenie badania występowania zagrożeń psychospołecznych w firmie, w której pracują, a pracodawcom umożliwi diagnozowanie i monitorowanie ryzyka psychospołecznego w powiązaniu z szacowaniem kosztów ryzyka i ze wskaźnikami takimi jak absencja, zaangażowanie czy intencja zmiany pracy.

Innowacja - korzyści
  • Umożliwi diagnozowanie i monitorowanie ryzyka psychospołecznego w powiązaniu z szacowaniem kosztów ryzyka i ze wskaźnikami istotnymi z punktu widzenia pracodawcy takimi jak absencja, zaangażowanie czy intencja zmiany pracy.
  • Umożliwi zintegrowany monitoring takich zagrożeń jak narażenie na stresory zawodowe, mobbing, molestowanie seksualne.
  • Wyposaży pracodawców i pracowników w wiedzę oraz przystępne, rzetelne narzędzia oceny ryzyka psychospoł. i jego zwalczania.
  • Dostarczy danych na tematy potrzeb i sytuacji pracujących wobec zagrożeń psychospoł. w pracy, różnicując też status kobiet i męzczyzn w branżach, firmach, rodzinie
Innowacja - bariery
  • 70% polskich firm postrzega problem zagrożeń psychospoł. jako delikatną kwestię uzasadniając tym brak polityki w zarządzaniu BHP (wg badań ESENER’09)
  • Silny stereotyp - przez wiele lat ten problem nie był wiązany z zachorowalnością i jedną z głównych przyczyn absencji w pracy.
  • Brak badań wykazujących związek zagrożeń psychospoł. z zachorowalnością. Dopiero w ostatnich latach środowiska kardiologiczne zaczęły podkreślać rolę czynników psychospoł. w patofizjologii chorób wieńcowych i wskazywać na brak takich badań (Kardiologia Polska T.64 nr1/06).
Innowacja – wartość dodana
  • szerokie rozpowszechnianie problemu zagrożeń psychospołecznych przez bezpośrednie włączenie pracujących w działania badawcze;
  • umożliwienie wykorzystania rezultatów projektu m.in. do: przygotowania nowych programów prewencji, wyznaczania nowych kierunków podejścia i polityki BHP, wzrostu świadomości na temat zagrożeń psychospołecznych w firmach i u partnerów społecznych, tworzenia różnych form promowania zdrowia psychicznego; stworzenie warunków do optymalnego przygotowania działań edukacyjnych i skierowania ich do wskazanych w badaniach proj. grup odbiorców,
  • monitorowanie dynamiki zmian ryzyka psychospoł. w branżach i stanowiskach pracy.
  • uporządkowanie i pogłębienie wiedzy na temat psychospoł. ryzyka w pracy oraz możliwości wprowadzenia elastycznych i efektywnych procedur reagowania przez adresowanie sił i środków prewencyjnych do grup wysokiego ryzyka.

Projekt będzie upowszechniany wśród pracowników i pracodawców, kadry zarządzającej, działów HR i BHP, społecznych inspektorów pracy, związkowych komisji zakładowych, właściwych komórek Ministerstwa Pracy, Zdrowia, Gospodarki, środowisk naukowych i NGOsów,  partnerów społ. i innych instytucji powiązanych tematycznie z problematyką projektu.

Głównym narzędziem upowszechnienia będzie portal ORP (Obserwatorium Ryzyka Psychospołecznego) przekazujący w sposób prosty i jasny informacje na temat produktu i możliwości jego wykorzystania. Dodatkowo będą tam publikowane newslettery , udostępniony będzie też  instruktaż zamieszczony w publikacji drukowanej i elektronicznej oraz na filmie dostępnym na płytach DVD do samodzielnego wykorzystania i zinterpretowania produktu.

Partnerzy projektu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Początek strony