Skala Ryzyka Psychospołecznego

Skala Ryzyka Psychospołecznego jest całościową i spójną metodę do szacowania zagrożeń psychospołecznych i ich kosztów dla pracodawców i pracowników. Pozwala nie tylko na ocenę występowania cech pracy, które mogą być potencjalnym zagrożeniem, ale również na ocenę poziomu ich stresogenności (ocenę przez badanych cech pracy jako stresujące i określenie poziomu tej stresogenności), w powiązaniu z kosztami w postaci absencji, częstości wypadków przy pracy, samopoczucia, oceny zdolności do pracy, zadowolenia z pracy, zaangażowania w pracę, oraz intencji zmiany pracy.

Narzędzie to odpowiada na najnowsze wskazania instytucji zajmujących się bezpieczeństwem i zdrowiem pracujących (Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy; Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowa Organizacja Zdrowia) i uwzględnia „nowe i pojawiające się zagrożenia psychospołeczne” wskazywane w analizach jako najbardziej aktualne i o podnoszącym się poziomie ryzyka (źródło: EU-OSHA „Raport - Prognoza ekspercka dotycząca nowo powstających zagrożeń psychospołecznych związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy”, 2007, „Stres w pracy – fakty i liczby”, 2009, oraz „Przemoc i molestowanie w miejscu pracy: obraz europejski”, 2011). Ponadto w SRP uwzględnione są nie tylko ogólne zagrożenia psychospołeczne wspólne dla wszystkich zatrudnionych, ale również specyficzne zagrożenia – charakterystyczne dla 15 sektorów gospodarki. W efekcie powstała jedna ankieta główna (część C), oraz 15 ankiet sektorowych uwzględniających zagrożenia psychospołeczne specyficzne dla poszczególnych branż (część D). Lista zagrożeń specyficznych dla sektorów powstała na podstawie „żywych wywiadów” z przedstawicielami 15 sektorów gospodarki, oraz analizy ekspertów znających specyfikę wymienionych sektorów.

Tworzona metoda odpowiada najlepszym standardom europejskim i światowym dotyczącym metod szacowania ryzyka psychospołecznego. Planowana jest jako metoda ergonomiczna, nie obciążająca nadmiernie czasu i umiejętności osób badanych. Ze względu na to narzędzie przedstawione jest w przystępnej formie graficznej, ze stosunkowo niewielką liczbą pytań (ankieta główna składa się w aktualnej wersji z 58 pytań, ankiety sektorowe z 9- 16 pytań (w zależności od sektora; w kolejnym etapie projektu planowane jest skrócenie metody zgodnie ze wskaźnikami psychometrycznymi), pytaniami przedstawionymi w krótkiej formie z zastosowaniem przystępnego języka, z jasnym systemem odpowiedzi, i z maksymalnie 5-punktową skalą odpowiedzi (a przy większości pytań z 4-punktową).

Opis narzędzia

Metoda do badania ryzyka psychospołecznego „Skala Ryzyka Psychospołecznego” składa się z 4 ankiet dotyczących różnych aspektów funkcjonowania pracowników i środowiska pracy.


Pierwsza część (A) zawiera wstęp i instrukcję dla osób badanych, oraz pytania o dane demograficzne, takie jak: płeć, wiek, wykształcenie, stan cywilny, miejsce zamieszkania, stanowisko, staż pracy, formę zatrudnienia, oraz status formalny w firmie.

Druga część (B) zawiera pytania dotyczące skutków ponoszonych przez pracodawcę i pracowników i odnosi się do takich zagadnień jak: samoocena stanu zdrowia, absencja, częstość ulegania wypadkom przy pracy, ocena zdolności do pracy, zadowolenie z 7 aspektów pracy (rodzaju wykonywanej pracy, sposobu zorganizowania pracy, warunków pracy, wynagrodzenia, możliwości rozwoju zawodowego, relacji z przełożonymi i relacji z kolegami/koleżankami), poziom zaangażowania w pracę (wraz z uzasadnieniem tego zaangażowania), oraz chęć zmiany pracy, działu lub stanowiska. Wyniki uzyskane na podstawie danych z tej części pozwolą, w połączeniu z wynikami pozostałych części narzędzia, na oszacowanie ryzyka psychospołecznego jakie ponosi pracodawca i pracownicy.

Trzecia część (C; nazwana roboczo „ankietą ogólną”) zawiera 58 pytań dotyczących cech pracy, które mogą stanowić potencjalne zagrożenie psychospołeczne. Cechy te odnoszą się do dziewięciu grup zagrożeń wymienianych min. w projekcie PRIMA-EF (Zarządzanie Ryzykiem Psychospołecznym – Ramowe Podejście Europejskie, Międzynarodowa Organizacja Zdrowia, 2008), takich jak: związane z treścią pracy, obciążeniem pracą i tempem pracy, czasowymi ramami pracy, kontrolą, kulturą i funkcjami organizacji, stosunkami międzyludzkimi w pracy, rolą w organizacji, rozwojem kariery, oraz relacją praca-dom.

Osoby badane ustosunkowują się do każdej z wymienionych cech pracy na dwóch wymiarach: (1) czy dana cecha występuje/nie występuje w ich miejscu pracy, oraz (2) jeśli dana cecha występuje to na ile oceniają ją jako stresującą/nie stresującą.

Czwarta część (D) posiada 15 wersji i zawiera pytania skierowane do pracowników z 15 sektorów. Składa się z 9-16 pytań, w zależności od sektora: dla sektorów wymienianych przez Międzynarodową Organizację Pracy jako najbardziej narażone pod względem zagrożeń psychospołecznych, jak np. sektor ochrony zdrowia, w tej części ankiety zawartych jest więcej pytań. Podobnie jak w ankiecie ogólnej, osoby badane ustosunkowują się do każdej z wymienionych cech pracy na dwóch wymiarach: (1) czy dana cecha występuje/nie występuje w ich miejscu pracy, oraz (2) jeśli dana cecha występuje to na ile oceniają ją jako stresującą/nie stresującą.

Partnerzy projektu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Początek strony