Ryzyko psychospołeczne i zarządzanie tym ryzykiem - wyniki badań ESENER

W artykule Europejskie badanie przedsiębiorstw na temat zagrożeń psychospołecznych omówiliśmy wyniki badań dotyczące ryzyka psychospołecznego przeprowadzone na zlecenie EU-OSHA. W niniejszym artykule kontynuujemy omówienie wyników tych badań.

Ryzyko psychospołeczne i zarządzanie tym ryzykiem

Znaczące zmiany w środowisku pracy wpływają na powstawanie czynników ryzyka psychospołecznego. Te czynniki są związane ze sposobem organizacji pracy i zarządzaniem nią, a także z gospodarczym i społecznym kontekstem pracy. Przyczyniają się do wzrostu poziomu stresu i mogą prowadzić do poważnego pogorszenia stanu zdrowia fizycznego i psychicznego.

W odniesieniu do ryzyka psychospołecznego najważniejszą kwestią dla kierownictwa przedsiębiorstwa jest „presja czasu” (52%) oraz „konieczność kontaktów z trudnymi klientami, pacjentami, uczniami itp.” (50%). „Presja czasu” jest kwestią najczęściej zgłaszaną w większych przedsiębiorstwach i w sektorze obsługi rynku nieruchomości (61%). Jest także zgłaszana najczęściej w państwach skandynawskich (w Szwecji – 80%), a najmniejszy problem stanowi we Włoszech (31%), na Węgrzech (37%) i na Łotwie (41%).  

Zarządzanie ryzykiem psychospołecznym

W ramach ESENER badano ryzyko psychospołeczne na podstawie odpowiedzi na dwa pytania:

  1. czy w przedsiębiorstwie istnieją formalne procedury postępowania z przemocą, mobbinngiem i stresem związanym z pracą,
  2. czy stosowano środki w celu przeciwdziałania określonym czynnikom ryzyka psychospołecznego.
  • Mniej niż jedna trzecia przedsiębiorstw w UE-27 zgłosiła posiadanie procedur dotyczących postępowania z mobbingiem (30%), przemocą w miejscu pracy (26%) lub stresem związanym z pracą (26%). Istnienie takich procedur częściej zgłaszano w większych przedsiębiorstwach.
  • Bardziej sformalizowane procedury są powszechne jedynie w kilku państwach; najczęściej zgłaszano je w Irlandii, Wielkiej Brytanii, państwach skandynawskich i w Belgii. Według podziału na sektory – procedury te częściej występują w sektorach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej, edukacji i pośrednictwa fi nansowego. Wyniki te mogą być związane z charakterem pracy w tych konkretnych sektorach oraz poziomem świadomości i zwyczajami w wymienionych państwach.
  • Wśród środków stosowanych w celu wyeliminowania ryzyka psychospołecznego w pracy najczęściej zgłaszano „zapewnienie szkoleń” (58%) i „zmiany sposobu organizacji pracy” (40%) . Odsetek zgłoszeń jest wyższy w większych przedsiębiorstwach, a w sektorach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej konsekwentnie wyższy we wszystkich badanych kategoriach.
  • Także i w tym przypadku środki mające na celu zarządzanie ryzykiem psychospołecznym są częściej zgłaszane w Irlandii, Wielkiej Brytanii, państwach skandynawskich i Holandii. W mniejszym zakresie podejmowano je w małych firmach, w państwach południowoeuropejskich i w sektorze przetwórstwa przemysłowego.
  • 53% przedsiębiorstw zgłosiło fakt informowania pracowników o czynnikach ryzyka psychospołecznego i ich wpływie na zdrowie i bezpieczeństwo, a 69% informowało pracowników o tym, do kogo mogą się zwrócić w razie problemów psychospołecznych związanych z pracą. W obu przypadkach odsetek zgłoszeń był wyższy w dużych przedsiębiorstwach.
  • Według podziału na sektory – informowanie pracowników o czynnikach ryzyka psychospołecznego i ich wpływie na zdrowie i bezpieczeństwo najczęściej zgłaszano w sektorach górnictwa i przemysłu wydobywczego (71%) oraz opieki zdrowotnej i pomocy społecznej (69%). Informacje o tym, do kogo można się zwrócić w razie problemów psychospołecznych związanych z pracą, najczęściej są udzielane w sektorach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej (83%) oraz edukacji (73%).
Przyczyny i przeszkody

Powody, które motywują przedsiębiorstwa do podejmowania kwestii związanych z zarządzaniem BHP i ryzykiem psychospołecznym lub prowadzą do ich zaniedbywania, wynikają z różnych czynników, m.in.: podporządkowania się przepisom ustawowym i wykonawczym, racjonalności, kalkulacji kosztów i korzyści ekonomicznych, ukierunkowania na wartości i normy itd. Istnieją jednak pewne czynniki nadrzędne, np. poziom świadomości, określenie priorytetów, zobowiązania kadry kierowniczej i współudział pracowników, które istotnie wpływają na zarządzanie BHP i ryzykiem psychospołecznym.

Bardziej szczegółowe wyniki badania ESENER zostaną udostępnione na stronie: http://www.esener.ue, a zbiór danych będzie dostępny na stronie Archiwum Danych Zjednoczonego Królestwa (UKDA) Uniwersytetu Essex: http://www.data-archive.ac.uk.

Partnerzy projektu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Początek strony