Europejskie badanie przedsiębiorstw na temat zagrożeń psychospołecznych

Ogólnoeuropejskie badanie przedsiębiorstw przeprowadzone przez EU-OSHA ma na celu wspomaganie zakładów pracy w bardziej efektywnym działaniu na rzecz ochrony zdrowia, bezpieczeństwa oraz dobrostanu pracowników. Osobom odpowiedzialnym za wyznaczanie kierunków tej polityki zapewnia ono informacje porównywalne na poziomie międzynarodowym, istotne przyopracowywaniu i wdrażaniu nowych programów w tej dziedzinie.

Dyrektywa ramowa 89/391/EWG i dyrektywy szczegółowe sprawiły, że prawodawstwo Unii Europejskiej zapewnia pracownikom w Europie wysoki poziom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy. Wykonanie przepisów prawa różni się w zależności od państwa, a ich odmienne praktyczne zastosowanie zależy od sektora gospodarki, stanowiska pracownika i rozmiaru przedsiębiorstwa. Rosnące znaczenie pojawiających się zagrożeń, takich jak: stres, przemoc czy mobbing, stawia przed osobami odpowiedzialnymi za wyznaczanie kierunków polityki ważne zadania w zakresie opracowywania skutecznych działań zapobiegawczych.

W tym kontekście, w ramach przeprowadzonego przez EU-OSHA europejskiego badania przedsiębiorstw na temat nowych i pojawiających się zagrożeń (European Survey of Enterprises on New and Emerging Risks – ESENER), zapytano zarówno kadrę kierowniczą, jak i przedstawicieli pracowników ds. BHP o sposoby zarządzania zagrożeniem dla zdrowia i bezpieczeństwa w ich miejscu pracy, skupiając się szczególnie na ryzyku psychospołecznym, tj. stresie związanym z pracą, przemocy i mobbingu.

Wiosną 2009 r. przeprowadzono wywiady łącznie z 28 649 kierownikami i 7226 specjalistami ds. BHP w 31 państwach objętych badaniem: w państwach UE-27 oraz w Chorwacji, Turcji, Szwajcarii i Norwegii.

Badanie ESENER, opracowane przy wsparciu rządów i partnerów społecznych na szczeblu europejskim, dotyczy wspomagania przedsiębiorstw w kwestiach związanych z ochroną zdrowia i bezpieczeństwem na stanowiskach pracy w całej Europie, a także zapewnienia osobom odpowiedzialnym za wyznaczanie kierunków polityki w zakresie BHP informacji porównywalnych na poziomie międzynarodowym, które są istotne przy opracowywaniu i wdrażaniu tej polityki. Oprócz analizowania praktyk w zakresie zarządzania, w ramach ESENER szczegółowo bada się zaangażowanie pracowników w proces zarządzania bezpieczeństwem i ochroną zdrowia w pracy, które jest jednym z warunków powodzenia we wdrażaniu działań zapobiegawczych na poziomie miejsca pracy.

Najważniejsze wyniki

Wraz ze zmianami w społeczeństwie, które zachodzą pod wpływem nowych technologii i zmieniających się warunków gospodarczych i społecznych, stale zmieniają się nasze stanowiska pracy, stosowane praktyki i procesy produkcyjne. Te zmiany przynoszą nowe zagrożenia i wyzwania, które z kolei wymagają politycznego, administracyjnego i technicznego podejścia do spraw zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w pracy.

Wyniki ESENER wskazują, że europejskie przedsiębiorstwa podejmują działania zarówno formalne   (oparte na polityce i procedurze), związane z ogólnymi zagadnieniami bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) oraz ryzykiem psychospołecznym, jak i mniej formalne (doraźne), szczególnie w odniesieniu do ryzyka psychospołecznego.

  • Wypadki przy pracy, dolegliwości układu mięśniowo- szkieletowego i stres związany z pracą to najważniejsze zagadnienia BHP w europejskich przedsiębiorstwach. Przemoc, szczególnie mobbing, jest poważnym problemem w dosyć dużej liczbie przedsiębiorstw.
  • Zarządzanie ryzykiem psychospołecznym występuje częściej w sektorze opieki zdrowotnej i pomocy społecznej oraz w większych przedsiębiorstwach. Kraje południowoeuropejskie, z wyjątkiem Hiszpanii, wykazują się większą nieświadomością i są mniej chętne do podejmowania działań związanych z zarządzaniem ryzykiem psychospołecznym.
  • Wydaje się, że bardziej formalne procedury zarządzania ryzykiem psychospołecznym są rozpowszechnione jedynie w kilku państwach: Irlandii, Wielkiej Brytanii, Holandii i państwach skandynawskich, a także w dużych przedsiębiorstwach i w sektorach administracji publicznej, pośrednictwa finansowego, edukacji, opieki zdrowotnej i pomocy społecznej.
  • Zasadniczo przedsiębiorstwa radzą sobie z ryzykiem psychospołecznym przez zapewnianie szkoleń i wprowadzanie zmian w sposobie organizacji pracy. Jednak zaledwie około połowy respondentów informuje pracowników o czynnikach ryzyka psychospołecznego i ich wpływie na zdrowie i bezpieczeństwo.
  • Spełnienie wymogów prawnych i żądania ze strony pracowników wydają się głównymi powodami podejmowania zarówno ogólnych kwestii BHP, jak i problemu ryzyka psychospołecznego.
  • Przeszkodami w rozwiązywaniu problemu ryzyka psychospołecznego w przedsiębiorstwach jest postrzeganie tej kwestii jako delikatnej, a także brak świadomości i brak odpowiednich środków i narzędzi.
  • Kadra kierownicza uważa, że udział pracowników jest głównym czynnikiem decydującym o sukcesie zarządzania zarówno BHP, jak i ryzykiem psychospołecznym. Z tego względu rola partnerów społecznych nadal ma zasadnicze znaczenie we wdrażaniu efektywnych działań.

Temat ten kontynuujuemy w artykule Ryzyko psychospołeczne i zarządzanie tym ryzykiem - wyniki badań ESENER.
 

Partnerzy projektu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Początek strony