Hałas w pracy – skala problemu i jego skutki

Poziom hałasu w takich sektorach, jak: rolnictwo, budownictwo, inżynieria, produkcja żywności i napojów, stolarstwo, odlewnictwo czy rozrywka, przekracza wartości graniczne.

Najbardziej narażeni na wysokie poziomy hałasu są: rzemieślnicy, wykwalifikowani robotnicy, osoby zatrudnione w rolnictwie oraz pracownicy sektora zbrojeniowego. W wybranych sektorach na duży hałas w znacznym stopniu narażone mogą być także kobiety. Odsetek kobiet informujących o narażeniu na hałas jest znacznie większy w nowych państwach członkowskich niż w państwach byłej „piętnastki”. W Republice Czeskiej np. 75% pracowników narażonych na hałas w przemyśle tekstylnym i 50% w sektorze spożywczym stanowią kobiety.

W nowych państwach członkowskich sektorami, w których odsetek pracowników narażonych na hałas jest największy, są rolnictwo i górnictwo, a w dalszej kolejności produkcja. Odsetek pracowników narażonych na hałas w tych sektorach jest także większy niż w państwach byłej „piętnastki”.

Na duży hałas wydają się narażeni coraz młodsi pracownicy. Na podstawie wyników badań prowadzonych przez Fundację Europejską stwierdzono, że pracownicy na stażu lub w ramach innych programów szkoleniowych zgłaszali więcej problemów ze słuchem w 2000 roku niż w 1995 roku. W związku z tym należy zwrócić szczególną uwagę na szkolenie młodych pracowników i dokładnie przeanalizować ich problemy zdrowotne.

Skutki zdrowotne

Utrata słuchu

Utrata słuchu wywołana hałasem jest nadal jedną z najszerzej rozpowszechnionych chorób zawodowych. W latach 1999–20011 koszty utraty słuchu stanowiły około 10% całkowitych kosztów związanych z chorobami zawodowymi. Możliwe jest, że przedstawione w raportach dane dotyczące pracujących kobiet są zaniżone, gdyż zależą one także od progu stosowanego przy określaniu utraty słuchu. W poszczególnych państwach są stosowane różne rozwiązania w zależności od strategii uznawania tego typu schorzeń za chorobę zawodową. Na przykład w Niemczech liczba rozpoznanych przypadków utraty słuchu stabilizuje się i zmniejsza, jeśli chodzi o stopień upośledzenia.

Nieznacznie wzrosła liczba problemów ze słuchem zgłaszanych przez samych pracowników. Zgodnie z wynikami badań europejskich 7% pracowników w Europie twierdzi, że praca ma wpływ na ich zdrowie, powodując zaburzenia słuchu. Pracownicy, którzy skarżą się na duży stopień narażenia na hałas, zgłaszają także więcej problemów ze słuchem.

Objawowy szum w uszach

Utracie słuchu w wyniku hałasu często towarzyszy szum lub dzwonienie w uszach. Informacje na temat objawowego szumu w uszach są bardzo nieliczne i niepełne. Na podstawie wyników badań z 2003 roku przeprowadzonych w Zjednoczonym Królestwie wykazano, że szacunkowo 153 tys. mężczyzn i 26 tys. kobiet w wieku od 35 do 64 lat ma poważne problemy ze słuchem, co jest związane z hałasem w pracy, a około 266 tys. mężczyzn i 84 tys. kobiet odczuwa z tego powodu uporczywy szum w uszach.

Szok akustyczny

Szok akustyczny to termin używany do opisywania fizjologicznych i psychologicznych symptomów, jakich człowiek może doświadczyć po usłyszeniu nagłego, nieoczekiwanego, głośnego dźwięku przez słuchawki lub słuchawkę telefonu. Najbardziej narażeni na szok akustyczny są operatorzy telefonicznych centrów obsługi klientów.

Problem ten może nasilić się, jeżeli w call centre jest tak głośno, iż operatorzy muszą zwiększać głośność słuchawek bardziej niż byłoby to konieczne w cichszym miejscu. W specjalistycznych badaniach agencji nad pojawiającymi się fizycznymi zagrożeniami słuchu została podkreślona waga problemu szoku akustycznego.

Skutki łączne

Substancje chemiczne mogą także przyczyniać się w różnym stopniu do utraty słuchu. Znane ototoksyny to: rozpuszczalniki, metale, leki i środki duszące. Do prac charakteryzujących się dużym narażeniem na hałas i niebezpieczne substancje lub wibracje zaliczają się: rolnictwo i górnictwo, budownictwo, drukowanie, malowanie, budowanie łodzi, produkcja substancji chemicznych (szczególnie benzyny), wytwarzanie produktów skórzanych i produkcja mebli. Łączne narażenie na hałas, wibracje i ciepło może występować również w odlewniach. Wiele wymienionych działów gospodarki w większym stopniu występuje w nowych państwach członkowskich niż w państwach byłej „piętnastki”.

Hałas i wypadki

Hałas nie tylko uszkadza słuch pracownika, lecz także może być przyczyną wypadków, ponieważ utrudnia komunikację, gdyż pracownicy wyposażeni w ochronniki słuchu mogą nie słyszeć ustnych poleceń czy innych ostrzeżeń akustycznych. Zainicjowano kilka projektów, których celem jest opracowanie metody przewidywania zrozumiałości mowy oraz postrzegania sygnałów akustycznych w przypadku stosowania ochronników słuchu. W niniejszym raporcie omówiono także dodatkowe przypadki zagrożeń dla pracowników z uszkodzeniami słuchu.

Wpływ na inne organy niezwiązane ze słuchem

Istnieją dowody na to, że średni poziom hałasu negatywnie oddziałuje na inne organy, powodując problemy z głosem, stresem, chorobami układu krążenia i chorobami neurologicznymi. Hałas poniżej poziomu powodującego uszkodzenie słuchu może prowadzić do innych schorzeń pozasłuchowych, jeżeli natężenie hałasu chronicznie przeszkadza we śnie i odpoczynku, uniemożliwia komunikację i zrozumienie wypowiedzi, a także zakłóca zadania umysłowe, które wymagają wysokiego stopnia uwagi i koncentracji.

Zapobieganie

Należy podjąć dalsze starania w celu zmniejszenia poziomu hałasu w miejscach pracy. W badaniach dotyczących sposobów kontroli hałasu w miejscach pracy zastosowano szereg różnych procedur i zaobserwowano kilka skutecznych programów ochrony słuchu. Mniejsze firmy miały bardzo ograniczone procedury kontroli hałasu, a hałas w znaczącym stopniu ograniczano za pomocą indywidualnego sprzętu ochronnego.

Konieczne są także dalsze prace nad efektywnym obniżaniem poziomów emisji u źródła. W zawodach narażonych na wysoki poziom hałasu w miejscu pracy z reguły stosuje się szereg procesów i urządzeń.

W miejscu pracy, gdzie jest wymagana koncentracja uwagi, hałas należy utrzymywać na niskim poziomie. Znaczące obniżenie hałasu można uzyskać, stosując rozwiązania akustyczne. Ponieważ wzrasta złożoność pracy i zadań administracyjnych w takich sektorach, jak opieka zdrowotna, edukacja i produkcja przemysłowa, w niniejszym raporcie przedstawiono również zalecenia dotyczące poziomu hałasu w biurach, szkołach i placówkach opieki zdrowotnej.

Zagadnienie szkodliwości hałasu jest zgłaszane w kilku państwach członkowskich przez pracowników sektora edukacji, którzy zwracają uwagę na fakt, że hałas panujący w szkole ma wpływ na absencję nauczycieli spowodowaną problemami z głosem.

Zalecany przez WHO poziom hałasu dla klas szkolnych wynosi 35 dB(A). W rzeczywistości poziom hałasu w szkołach może osiągnąć nawet 60÷80 dB(A) w normalnych klasach i znacznie przekroczyć te wartości graniczne w warsztatach szkolnych lub w szkolnych obiektach sportowych. Pomiary hałasu przeprowa-dzone w klasach pokazały, że panujące tam warunki akustyczne umożliwiają zrozumienie zaledwie połowy wypowiedzi. Znaczenie głosu jako narzędzia pracy rośnie także w związku z rozwojem technologii aktywowanych głosem oraz ze wzro-stem liczby telefonicznych centrów obsługi klientów, gdzie wymagania w stosunku do głosu są duże.

Źródło: Europejska Agencja Zdrowia i Bezpieczeństwa w Pracy.

Partnerzy projektu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Początek strony